Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for oktober, 2011

Toneelbeeld Stad Mahagonny

Nog nooit zag ik, nee ik had zelfs nog nooit gehoord van de opera ‘Aufstieg und Fall der Stadt Mahagonny’ van Kurt Weil en tekstschrijver Bertold Brecht. Een opera, gecreëerd tussen twee wereldoorlogen door toch een vermaard duo en bekend van ‘Die Dreigroschenoper’. Ik ben abonneehouder en zat op dinsdag 11 oktober in rij 8 van de Vlaamse opera. Het werk duurde bijna drie uur en ik wist na afloop niet wat ik er van moest denken. Helder was dat ik een opera zag met een duidelijke afkeer van de toen bestaande maatschappij. Het werk is een rechtstreekse aanklacht tegen het kapitalisme waarbij geld en genot een hoofdrol schijnen te spelen. Althans zo lieten de auteurs van deze opera dat meer dan duidelijk merken. En de toeschouwers bleken nog medeplichtig ook aan de geschetste verderfelijke wereld. Na het eerste bedrijf gingen van sommige protagonisten de middelvinger omhoog wijzend naar het publiek. En even voordat het toneelgordijn definitief dicht ging kwamen de acteurs, uit volle borst zingend lopen tussen de rijen toeschouwers en ons nog eens onder de neus wrijven dat we ook deel uitmaken van een genotcultuur waarin alleen geld een alles bepalende rol speelt. U vraagt zich af wat ik allemaal op het podium voorbij zag komen. Welnu, een aanvankelijk welvarende camping die stond voor de stad Mahagonny in de woestijn, opgericht door drie ontsnapte criminelen, die er een samenleving creëerden waarin alles mogelijk is als er maar voor wordt betaald. Al spoedig verschijnt er een batterij prostituees die de snel groeiende mannengemeenschap het nodige erotische vertier moet verschaffen. De seksslavinnen zijn niet te beroerd om zich naakt te vertonen en al spoedig zien we op het toneel een rij masturberende mannen en copulatie simulerende paren. Het lijkt een smakeloos seksparadijs daar bij die campers. Aan eten is er geen gebrek. Soms geserveerd op een naakt vrouwenlichaam en er toe leidend dat een van de mannen zich letterlijk en figuurlijk doodvreet. Nog een slachtoffer valt er wanneer een bokswedstrijd om een weddenschap ontaardt in een opzettelijk dodelijke knock-out van een van de sparringpartners. Niemand die er om treurt  behalve de man die zijn vriend en geld kwijt raakt want hij verliest zijn weddenschap. Toch nodigt hij iedereen uit voor een bierfeest. Drinken, drinken! Maar hij kan het gelag niet meer betalen en dat is in Mahagonny een groot vergrijp. Hij wordt geëxecuteerd.

Het duo Weil/Brecht beschikt over een vooruitziende blik blijkt nu 80 jaar later. Ik denk dan aan de meer dan één miljoen alcoholverslaafden en comazuipende jongeren in ons land en de honderden seksslavinnen op de Wallen en de misstanden in de financiële wereld. Opera dient, zoals andere kunstvormen, behalve amusement ook aanleiding te geven tot reflectie. Dat was vanavond gelukkig weer zo. Een compliment aan de Vlaamse opera die al eerder afweek van gestandaardiseerde scènes zoals bij de opera’s Samsom et Dalila en Aïda. Het publiek heeft dan na afloop stof om over na te denken.

De opera van vanavond toont ook dat muziek de harde werkelijkheid kan nivelleren. De muziek van Kurt Weil (1900-1950) is toegankelijk, soms subtiel dan weer met veel slagwerk, hawaï- gitaar en saxofoons Er zijn bekende songs zoals de ‘Alabama Song’.En je hoort variétémuziek, dansritmes en aria-achtige interventies. De muzikale leiding was in handen van Yannis Pouspourikas. Uitblinkende zangers waren Noémi Nadelman als Jenny Hill en John Daszak als Jim Mahoney. Als ik u dan ook nog vertel dat het er op het podium een bont gezelschap staat in een belichting die alles minder zwaar maakt dan begrijpt u waarom er ondanks het vele naakt en enkele smakeloze scènes toch geen boegeroep was. De Vlaamse opera had zich ingedekt. Men vond het extreme geweld en de expliciete seks niet geschikt voor jonge kijkers. Die mochten er niet in. Maar er zaten ditmaal wel meer 20-ers en 30ers in de zaal. Zij accepteerden dat regisseur Calixto Bieito de stad Mahagonny schilderde als het Sodema en Gomora van een nieuwe wereld waar verdiend geld werd aangewend aan ontucht en gulzigheid. Een wereld waarin consumeren de boodschap is.

Advertenties

Read Full Post »

Anna Netrebko als Anna Bolena

 

De opening van het 128e operaseizoen in de Metropolitan in New York ging de talloze liefhebbers op de verschillende continenten niet ongemerkt voorbij. Een groot aantal bioscopen, waaronder de Pathé theaters, lieten de bezoekers genieten van een groots opgezette uitvoering van Anna Bolena. Een werk dat het levenslicht zag in 1830 in Milaan. Donizetti en zijn librettist Romani schilderden de laatste dagen van het leven van koningin Anna Boleyn die in 1539 geëxecuteerd werd wegens vermeend overspel. Of de weergave van de gebeurtenissen in de opera in een juist historisch perspectief zijn geplaatst weet ik niet precies. Historisch juist of niet, toen ik naar huis ging bleef mij het gruwelijke imago van de Hendrik VIII, koning van Engeland, achtervolgen. Anna Boleyn was zijn tweede vrouw van de zes die hij huwde. Het aantal minnaressen moet er een veelvoud van zijn geweest.

Het imposante decor bestaat uit een gebouw dat suggereert dat er een architect van faam aan te pas was gekomen. Groots en indrukwekkend! De kleding van de protagonisten zag er prachtig uit en was ontworpen door Jenny Tiramani. Zij schijnt een wereldautoriteit te zijn in het creëren van kleding die aan het hof werd gedragen in de 16e eeuw. De regie was in handen van David McVicar en het goed spelende orkest stond onder leiding van Marco Armiliato. Drie hoofdrollen werden ingevuld door evenzoveel Russen. Anna Netrebko moest de smaakmaakster van de seizoensopening zijn in de rol van Anna Bolena. Idar Abdrazokov speelde de verschrikkelijke Hendrik VIII die zijn vrouw en zijn minnares, de latere koningin Jane Seymour, steeds grof behandelde. Zijn muzikale voordracht deed vermoeden dat hij nog weinig echt belcanto zong, maar hij zette toch een geloofwaardige bruut neer die weinig respect toonde voor zijn vrouwen. De rol van Jane Seymour, de rivale van Anna Bolena, werd tot mijn teleurstelling niet door de mezzo sopraan Elina Garanca ingevuld wegens haar zwangerschap. De Russin Ekaterina Gubanova was haar vervangster. Zij moest de voor mij meest indrukwekkende scène zingen met Anna Netrebko. Die begint op het moment dat Anna Bolena beseft dat zij niet kan ontsnappen aan de doodstraf. Dan komt Jane Seymour, de minnares van de koning het vertrek binnen waarin Anna zich bevindt, en onthult haar dat zij haar rivale is. Ze beweert ook op een geloofwaardige manier dat het haar verschrikkelijk pijn doet omdat ze ook van Anna houdt. Anna vergeeft haar! Het duet is erg spannend omdat Jane Seymour hier met haar tegenstrijdige gevoelens om moet gaan en de zangeressen op de top van hun kunnen moeten zingen en acteren. Ekaterina Gubanova kon mij Garanca die in Wenen deze rol zong niet doen vergeten. Anna Netrebko acteerde afwisselend soms in een wat ingetogen stijl mede door haar volumineuze kleding die past bij de waardigheid van een koningin maar ook de gepassioneerde kant van deze vrouw liet ze niet onderbelicht. De rol van Anna Bolena is zwaar want de koningin staat vrijwel permanent op het podium, haar melodieën zijn krachtig en ze moet grote emoties uitbeelden waarin ze smeekt, bidt en rebelleert. Haar waanzinaria, net voor haar executie, is een muzikaal hoogtepunt dat het publiek altijd in extase brengt. Netrebko speelde die vol overgave. Ondertussen zagen we dat haar omstanders met beteuterde gezichten haar treurend en verbijsterd aankeken. Dan gaat Anna Bolena naar het schavot! Het publiek beloonde de zangeres met langdurige ovaties.

De Netrebko luisterde tijdens de instudering van haar rol naar de opnamen van grote zangeressen uit het verleden. Ongetwijfeld zal ze de opnamen van Beverly Sills, Joan Sutherland en Maria Callas op haar cd speler hebben gedraaid. Ik kon het niet laten om na thuiskomst uit de bioscoop de cd opname te beluisteren met de waanzinaria gezongen door Callas. Netrebko zong in ieder geval niet een imitatie van Callas. Want de spanning, de dramatiek en de verschillende klankkleuren van de Amerikaans-Griekse zangeres hoorde ik niet bij de gevierde Russin. Callas is ongeëvenaard! Niettemin heb ik in Tilburg genoten van het in New York gespeelde koningsdrama. Prachtig toch!

Bekijk de door mij beschreven scène, opgenomen in Wenen met de solisten Anna Netrebko en Elina Garanca:

 http://www.youtube.com/watch?v=BlZC83-eMC4&feature=feedwll&list=WL

Read Full Post »

Requiem van Giuseppe Verdi in Breda

Peter van Hoessel (bas)

Op vrijdag 27 januari 2012 zal de Bredase Opera in samenwerking met de Tilburgse Operagezelschappen Belcanto Tilburg en Souvenir des Montagnards een uitvoering geven van het Requiem van Verdi . Hij componeerde het werk in 1873 naar aanleiding van de dood van de beroemde schrijver Allessandro Manzoni die hij erg bewonderde.

Dit Requiem bevat ontroerende aria’s en prachtige koren. Circa 140 zangers zullen tijdens de uitvoering op het podium staan. De solisten zijn: Waldin Roes (sopraan), Alexandra d’ Espinoza (mezzo-sopraan), Peter van Hoessel (bas). Het Zuid Nederlandse Begeleidingsorkest staat onder leiding van dirigent Lex Wiersma.

De uitvoering vindt plaats in de Finntaxzaal van het Chassétheater, Claudius Prinsenlaan 8, 4811 DK Breda. Aanvang 20.30 uur. Er is een voorbespreking die om 19.45 uur begint

Read Full Post »

Anna Netrebko als Anna Bolena

In de Pathé bioscopen worden de rechtstreekse uitgezonden opera-uitvoeringen van het Operahuis de Metropolitan in New York weer hervat. Op Zaterdag 15 oktober kunt u daar zien het koningsdrama Anna Bolena van de componist Donizetti met in de hoofdrol de beroemde Russische sopraan Anna Netrebko. Op zaterdag 29 oktober bent u welkom bij Don Giovanni van Mozart met o.a. de solisten: Frittoli en Vargas. Aanvangstijden van beide opera’s: 19.00 uur.

Read Full Post »

Ring van Götz Friedrich verleden tijd

Hagen in Götterdämmerung

De productie van Der Ring des Nibelungen van Richard Wagner geënsceneerd door de beroemde regisseur Götz Friedrich stond al 25 jaar lang op het speelplan van de Deutsche Oper. Pas einde september 2011 zag ik deze uitvoering in de Deutsche Oper van Berlijn. Het is haast niet te geloven dat een productie het zo lang uithoudt. Het werk staat bekend als de Ring met de legendarische tijdtunnel. Ik ga even terug in de tijd.

Op 6 oktober 1985 werd de eerste opvoering van deze Ring afgesloten met de première van Götterdämmerung. Circa 50 keer werden de vier opera’s met groot succes opgevoerd. Een uitvoering die zijn lange bestaan wellicht dankt aan de voor iedereen begrijpelijke voorstelling. De toeschouwers hoeven niet te piekeren over de interpretatie van de regisseur.

Sinds de jaren zeventig van de vorige eeuw ontwikkelt zich in Europa het zogenaamde regietheater. Het betekent bijvoorbeeld dat voor iedere nieuwe enscenering van Wagners Ring door regisseurs naar een nieuwe interpretatie wordt gezocht. Dat valt lang niet altijd in goede aarde bij de Wagners fans. Verschillende Ringen haalden daarom het einde niet zoals die van regisseur Peter Stein in 1976 in Parijs en die van Ruth Berghaus in 1979 in de Staatsopera “Unter der Linden” in Berlijn. Die van Wenen en Frankfurt kwamen niet eens tot stand. Wel brachten tot een goed einde de Ringen van Joachim Herz in Leipzich van 1973 tot 1976 en Jean Pierre Ponnelle in Stuttgart van 1976 tot 1979. Veel uitvoeringen konden de toets van de kritiek niet weerstaan. De beroemde Ring van Patrice Chéreau en Pierre Boulez werd aanvankelijk in 1976 uitgejouwd maar kreeg nadien toch de waardering die deze mijn inziens zeker verdiende. Het door Wagner gecomponeerde opus magnus werd voor het eerst opgevoerd in Bayreuth in 1876. Sindsdien heeft het werk steeds bij de grote operahuizen in de belangstelling gestaan. Het project veroverde de harten van veel Wagnerliefhebbers ondanks dat het abstractie niveau door de persoonlijke moderne interpretaties van regisseurs nog al eens tot onbegrip leidde. Velen gaven en geven nog steeds de voorkeur aan een naturalistische uitvoering, waarvan zij zeggen dat Wagner “het zo gewild zou hebben.”

Hoe dan ook: Ik heb genoten van deze Ring onder de artistieke leiding van dirigent Donald Runnicies. Het basis decor bestond uit een onderaardse tunnel die verwijst naar de eeuwige kringloop van het leven. De tunnel werd meerdere keren zodanig aangepast dat men de goden en de mensen kon positioneren in de buurt van het Walhalla of in de nabijheid van de Rijn waar de Rheinmädel vertoefden of in de hut van Sieglinde en Hagen. Door de diepte van de tunnel werden frappante staaltjes acteurkunst mogelijk maar zangtechnisch leverde dat ook bezwaren op omdat het stemvolume van sommige protagonisten onvoldoende was om de afstand tot de toeschouwers te overbruggen. Zo kwam de Brünnhilde in Die Walküre, de sopraan Jennifer Wilson, onvoldoende uit de verf. Ze was nauwelijks te verstaan. Fortissimo zingen, was wanneer de partituur daarom vroeg, een probleem voor haar. Dat gold ook voor de Wotan uit Das Rheingold. Mark Delavan kon zijn topvorm niet benaderen die hij gelukkig wel toonde in Siegfried. Maar toen ik even voor de aanvang van de slotscène van Siegfried me al verheugde op het komende zinderende liefdesduet tussen Siegfried en Brünnhilde was de teleurstelling toch groot. Torsten Kerl zong mooi maar weinig overtuigend als Siegfried en zijn zangpartner de sopraan Janice Baird als Brünnhilde produceerde wel felle hoge tonen maar kwam onevenwichtig over door haar nauwelijks hoorbare lage tonen. Wat waren dan de hoogtepunten in deze Ring? In die Walküre werden de toeschouwers verrast door een invalster voor de rol van Fricka. Danielle Sindram werd wegens ziekte vervangen door de mezzo-sopraan Doris Soffel die deze rol ook al succesvol zong in Amsterdam. Ze zette een geloofwaardige, hevig verontwaardigde echtgenote van Wotan neer. Aan volume geen gebrek! Karen Cargill liet als Waltraute verstek gaan in Götterdämmerung en ook hier was de invalster Christa Mayer meer dan voortreffelijk op dreef. Dat was genieten! Burhard Ulrich vervulde voortreffelijk een dubbelrol. Deze tenor vertolkte de halfgod Loge in Das Rheingold en op meesterlijke wijze Mime in Siegfried. Veel applaus en toejuichingen oogstten de onverslijtbare veteraan Matti Salminen als de criminele Hagen en Petra Maria Schnitzer als Sieglinde. De overige rollen werden ruim voldoende ingevuld. Het orkest van de Deutsche Oper onder dirigent Donald Runnicies was een uitstekende partner van de zangcast. Samengevat: Berlijn kan terugzien op een succesvolle langdurige reeks uitvoeringen van Der Ring des Nibelungen van de op 12 augustus 2000 op 70 jarige leeftijd overleden regisseur Götz Friedrich. Ik was blij de laatste voorstelling van deze oneindig lijkende reeks nog net te hebben meegemaakt.

Read Full Post »

Salvatore Licitra overleden

Salvatore Licitra

Op 5 september 2011 is de in Zwitserland geboren tenor Salvatore Licitra overleden. De tenor lag negen dagen in coma na een ongeluk met een motorscooter in Sicilië. De 43 jarige zanger maakte furore in de Staatsopera van Wenen, in de Arena van Verona en in het Royal operahouse in Londen. Velen zagen in hem een waardig opvolger van Luciano Pavarotti. Licitra was betrokken bij diverse dvd opnamen. Een van zijn glansrollen op dvd was die van Cavaradossi in de opera Tosca van Puccini

Read Full Post »