Feeds:
Berichten
Reacties

Archive for februari, 2014

Otello en Desdemona in laatste bedrijf

Otello en Desdemona in laatste bedrijf 

De 86 jarige Italiaanse dirigent Alberto Zedda leidde afgelopen woensdag in de Vlaamse Opera met verve de opera Otello van Rossini (1792-1868). De vriendelijk ogende maestro oogstte na afloop een ovationeel applaus. Dat is niet voor niets, want hij is een autoriteit onder de Rossinidirigenten en kent het klappen van de zweep om een dergelijk werk tot een goed einde te brengen. Toen hij 60 jaar geleden Otello van Verdi dirigeerde keek hij minder positief tegen Rossini ‘s Otello aan. Hij constateerde zoals vele anderen dat de gelaagdheid van Verdi’s opera, mede dankzij het voortreffelijke werk van de librettist Boito,  dat van Rossini overtreft. Was Verdi 74 toen zijn meest volmaakte opera in première ging, de gelijknamige opera van Rossini zag in Napels het levenslicht toen zijn collega componist 24 jaar oud was. Otello zou volgens de inleidster van de Vlaamse Opera de meest vernieuwende werk van Rossini zijn. Allereerst  omdat hij de Opera Seria in 1816 weer op de kaart zette in Napels, maar vooral ook omdat hij een opera componeerde tegen de tradities die in die tijd golden. Zijn werk kreeg drie in plaats van twee bedrijven maar wat opvallender was,  hij liet zijn librettist Francesco Maria Berio de opera niet eindigen met een happy end (lieto fine). In Rome kwam hij daar niet mee klaar en moest hij in plaats van een wreed einde een verzoening tussen Otello en Desdemona tot stand brengen.

Vernieuwend

Zeddo kijkt nu vele jaren later anders tegen Otello van Rossini aan. Hij heeft met name ontdekt dat de muziek van de componist van de Barbier van Sevilla (ook 1816) hier en daar toch vernieuwend is. Zo introduceerde hij in plaats van recitatieven secca, dramatische recitatieven accompagnata wat het werk ten goede kwam. Het orkest ondersteunde de verschillende belcanto aria’s lang niet altijd meer uitsluitend met geraffineerde muzikale loopjes maar met dramatische orkestrale muziek. Hier en daar kreeg het zelfs de ruimte om solistisch te musiceren. De belcantoliefhebber kwam natuurlijk ook aan zijn trekken met de rijk geïnstrumenteerde aria’s, duetten en trio’s. Er waren spannende passages en muzikale hoogtepunten die deden denken aan zijn latere en laatste werk: Willem Tell.

Otello, de Moor van Venetië van Rossini presenteert zich als een opera die racisme en afgunst aan de kaak stelt. Even in het kort: Otello, een zwarte Afrikaan is in het geheim getrouwd met Desdemona, de dochter van de machtige Venetiaan Elmiro die haat koestert tegen donkere Afrikaanse mensen en in dit geval vooral tegen Otello. Hij ziet in Rodrigo, een rijkeluiszoontje, de ideale schoonzoon en wil zijn dochter dwingen met hem te trouwen. Onmogelijk,  want ze is immers al  gehuwd. Al spoedig ontwikkelen zich conflicten tussen vader en dochter en de rivalen Otello en Rodrigo.  Daarbij speelt Jago een intrigerende rol. Is bij Verdi een zakdoekje voldoende  voor het overtuigende bewijs van Desdemona’s overspel, bij Rossini is dat een door Jago onderschepte liefdesbrief van Desdemona aan Otello. Jago geeft de brief aan Otello, suggererend dat het een liefdesbrief aan Rodrigo is. De rapen zijn gaar!

Protagonisten

Rossini liet in 1816, bij gebrek aan voldoende bassen, de drie manlijke hoofdrollen vertolken door drie tenoren. Nog drie andere rollen werden eveneens toevertrouwd aan tenoren. De Vlaamse opera had voor de protagonist Otello de wat lager getimbreerde tenor  Gregory Kunde aangetrokken. De Amerikaan zong deze rol zowel in de Verdi- als in de Rossini- Otello in 2012. Hij beschikt over een enorm volume dat wel past bij een personage als de Moor. Dat komt hem goed van pas bij zijn woede aanvallen. Rodrigo, de liefdesrivaal van Otello, werd vertolkt door de Russische belcanto zanger Maxim Mironow.  Hij is een wat lichtere lyrische tenor. Hij zong beslist niet onverdienstelijk, had een aangenaam geluid maar zijn boosheid was nauwelijks één moment zichtbaar op het podium. Jago, ooit door Desdemona afgewezen en afgunstig op de militaire successen van Otello, ensceneert de val van Otello. Door jaloezie overmand doodt hij de onschuldige Desdemona. De Spaanse sopraan Carmen Romeu was voor mij de ster van de avond. Zij is een vaste waarde op het jaarlijkse Rossinifestival in Pesaro en bleek ook vanavond behalve een uitstekende zangeres ook een goed acteur te zijn. Deze Desdemona liet zich in tegenstelling tot die van Verdi veel meer gelden en stelde zich actief op tijdens het conflict met haar vader. Vooral in de laatste twee bedrijven zorgde zij voor dramatische en vocale climaxen die de opera als geheel zeer aanvaardbaar maakten. De overige protagonisten blonken niet uit in sterk toneelspel waardoor het geheel een wat statisch karakter had. Het goed zingende koor kwam nauwelijks in beweging te brengen maar eerlijk is eerlijk de teksten, die bestonden uit talloze herhalingen maakten het de protagonisten ook niet gemakkelijk om er een dynamische onvergetelijke voorstelling van te maken. De decors van deze nieuwe productie bestonden uit drie verschillende vertrekken die met zorg in de verschillende situaties stijlvol waren belicht. Het Symfonisch orkest onder leiding van maestro Zedda stond garant voor een welverdiend applaus. Otello van Rossini is een liefdesverhaal waarin de geliefden vechten tegen een samenleving waar racisme een rol speelt. Alleen daarom al prima dat deze opera in Antwerpen is opgevoerd. U kunt daar nog terecht om deze voorstelling te zien op 14-16-18 februari en in Gent van 28 februari tot en met 7 maart.

Advertenties

Read Full Post »

George Ingels verdiept in opera

George Ingels verdiept in opera

Zelf kende hij niet het verlangen om operazanger of dirigent te worden. Zijn vocale activiteiten bleven beperkt tot die van een jongenskoor. Toen zijn stembreuk zich op veertienjarige leeftijd openbaarde, was het afgelopen met zijn wel heel korte muzikale carrière. Ik heb het over de nu 83 jarige George Ingels die wel degelijk een muzikaal mens is. Hoe zo dan?

Mensen vinden dat je muzikaal bent, wanneer je zingt of een muziekinstrument bespeelt. Maar dat begrip geldt natuurlijk ook voor muziekliefhebbers die zich met hart en ziel verdiepen in het muziekgenre waar ze van houden. Ze horen als het ware de melodieën die ze in gedachten hebben met alle nuances die daar bij horen. Zo is het ook met George Ingels. De voormalig, nu al weer lang geleden gepensioneerde maatschappelijk werker verdiept zich zijn leven lang in alle facetten van zijn grote liefde: de Opera. In zijn geriefelijke klassieke huiskamer wordt je overrompeld door het zien van zijn boekenkast gevuld met talloze boeken over opera. Ook het register dat hij sinds jaar en dag bijhoudt en waarin nauwkeurig staat opgetekend welke operahuizen hij wijd en zijd bezocht en welke opera’s hij daar zag, is indrukwekkend. Zo kom je aan de weet dat hij 10 Zauberflötes zag, 8 Othello’s en 7 Lohengrins. De operahuizen van Parijs, Valencia, Barcelona, New York, Berlijn, Essen en Amsterdam bleven voor hem niet gesloten.

Fotoboek

George, geboren in België, is een zeer bescheiden man. Toch laat hij met enige trots zijn fotoboek zien met honderden foto’s van zangers die hij zag op zijn muzikale tournees. Samen met zijn in 2010 helaas overleden partner Cees Box toog hij na afloop van de voorstellingen naar de artiestenuitgang of naar de kleedkamer van de een van de solisten. George: ” We waren altijd welkom. Er waren zangers bij die ons na verloop van tijd zelfs herkenden. Grappig om te ervaren dat sommigen er van dichtbij heel anders uitzagen dan op het podium. Wij vonden het leuk om contact te hebben met zangers als Thomas Hampson, Bryn Terfel, José van Dam en dirigent-zanger René Jacobs. Zo bouwden we met de in Nederland zo bekende Roemeense sopraan Nelly Miricioiu een speciale band op. Cees maakte dikwijls een foto van een bekende zanger of we kregen er een van hen. Grappig was dat we van de Engelse sopraan Kathleen Battle geen foto mochten maken maar dat ze er ons later wel een toestuurde. Misschien vond ze dat ze er toen niet goed genoeg uitzag.”

Historie

Als kind woonde George in de buurt van Gent. Met zijn ouders ging hij  daar naar het operatheater toe. Er werden veel Franse opera’s opgevoerd zoals Thaïs, Manon en vele anderen. Ook Italiaanse, die werden in die tijd meestal gezongen in de Franse taal. Net zoals bij de meeste operaliefhebbers ontwikkelde bij George een voorliefde voor de Italiaanse componisten Verdi en Puccini. Pas toen hij dertig was kwam hij in de ban van het Duitse repertoire en sindsdien richtte zijn aandacht zich ook op werk van Richard Wagner en Richard Strauss.

George en Cees trokken er in de loop van de tijd heel wat weekendjes op uit om opera’s te gaan zien. Geen vakantie of er zat een operaprogrammering aan vast. Ook nu nog, nu hij zonder partner in het leven staat, gaat hij als het maar even kan naar de opera. Nog steeds is hij een vaste bezoeker van de Vlaamse opera waarvoor hij alle lof heeft.

Regietheater

George heeft veel vrije tijd gestoken in het lezen en bestuderen van componisten, synopsissen en teksten van opera’ s en biografieën van zangers. Hij heeft een aantal visies ontwikkeld die hem niet alleen tot een gezellige gesprekspartner maken die interessante verhalen en anekdotes kan vertellen, maar ook zijn mening geeft waar je die van jezelf aan kunt toetsen zonder te vervallen in prietpraat. George: ” Ik ben lid van de Stichting Operaclub Nederland. Met deze club, waar ik al lid van ben sinds 1994, reis ik met andere liefhebbers met veel plezier voornamelijk naar de Duitse operahuizen. Behalve dat het een gezellig uitje is op de zondag, waaraan ook een etentje is gekoppeld, zie ik nog steeds regelmatig prachtige voorstellingen. Wel zou ik het leuk vinden wanneer er voor en na het bezoek aan het theater tijdens de reis wat meer discussie op gang kwam over het werk dat we gaan zien of hebben gezien. Daar was bijvoorbeeld alle aanleiding toe op 26 januari jl toen we naar Düsseldorf zijn geweest. Er werd een spraakmakende Lohengrin opgevoerd. In aanleg is Lohengrin een romantisch werk van Wagner. De regisseuse had echter besloten om de rol van de graalridder Lohengrin om te zetten in die van een bankdirecteur. Ik ben geen tegenstander van regietheater maar wanneer tekst en handeling echt veel van elkaar gaan afwijken heb ik er toch moeite mee. Jammer dat ik de inleiding miste anders had ik wat op het podium gebeurde wellicht beter begrepen.”

Belcanto

George is een actieve man. In zijn appartement in Tilburg West beluistert hij zijn cd’s en dvd’s en houdt de literatuur bij die hem de mogelijkheid biedt om zich blijvend te verdiepen in het fenomeen dat opera heet. Hij herinnert zich nog steeds de zangers uit een ver verleden zoals Renate Tebaldi, Maria Callas, Franco Corelli, Carlo Bergonzi en Maria Cebotari. Ze zijn moeilijk te vergelijken met de huidige sterren zoals Anna Netrebko, Angela Gheorghiu, Rolando Villazon en tal van zangers en zangeressen die niet alleen met hun stem maar ook met hun fysieke uitstraling het operapubliek veroveren. Ook van hun optreden geniet George. De oudjes uit de jaren vijftig en zestig hoorde hij vroeger op zondagmiddag in het Belgische belcanto radioprogramma met de toelichting van Etrienne van Neste. Daar is het allemaal mee begonnen. Verdi, Tsaikowski, Britten, Moussorgsky, Strauss, Massenet en velen anderen. Ze kwamen allemaal voorbij. Hij houdt nog steeds van hen. Misschien wel meer dan ooit.

Read Full Post »